Tasarruf neden bu kadar zor?

Bu metin tema tanıtımı için hazırlanmış kurgusal bir örnektir. Gerçek kişi, kurum ve olaylarla ilgisi yoktur.

Yıllardır ekonomi yazıyorum ve okurlardan en sık aldığım sorulardan biri şu: "Neden bir türlü para biriktiremiyorum?" Bu soruyu soranların önemli bir kısmının geliri aslında fena değil. Sorun gelirde değil, gelirle kurduğumuz ilişkide.

Davranışsal ekonomi bu konuda bize ilginç ipuçları veriyor. İnsanlar bugünkü küçük bir ödülü, gelecekteki büyük bir kazanca tercih etme eğiliminde. Bugün alacağımız bir kahvenin hazzı, on yıl sonraki emeklilik birikimimizden çok daha somut geliyor. Ekonomistler buna "şimdiki zaman yanlılığı" diyor.

Bir diğer engel, harcamanın görünmezleşmesi. Nakit kullandığımız dönemlerde cüzdanımızdan çıkan parayı fiziksel olarak hissederdik. Bugün temassız ödemeler ve kayıtlı kartlarla yapılan alışverişlerde bu his neredeyse tamamen kayboldu. Harcamak hiç bu kadar kolay olmamıştı.

Peki ne yapabiliriz? En etkili yöntemlerden biri tasarrufu otomatik hale getirmek. Maaş yattığı gün belirli bir tutarın otomatik olarak ayrı bir hesaba aktarılması, iradeye bırakılan tasarruftan çok daha başarılı sonuçlar veriyor. Para gözümüzün önünde olmadığında onu harcama isteğimiz de azalıyor.

Bir diğer yöntem, hedefleri somutlaştırmak. "Para biriktirmek" yerine "gelecek yaz tatili için şu kadar" ya da "acil durum fonu için üç maaş" gibi net hedefler koymak motivasyonu artırıyor. Hedefe yaklaştıkça hissettiğimiz memnuniyet de alışkanlığı pekiştiriyor.

Tasarruf, bir gecede kazanılan bir beceri değil. Küçük adımlarla başlayıp zamanla güçlenen bir kas gibi. Bu ay gelirinizin yalnızca yüzde beşini ayırarak başlayın. Bir yıl sonra kendinize teşekkür edeceğinizden eminim.